Bir takvim yılını daha geride bırakırken, Odamızın dijital yayını aydabir, hem 1 yaşını doldurmuş hem de bir kimliğe kavuşmuş oldu. Aydabir olarak bitirdiğimiz her ayın kısa bir görünümünü özetleyip, ülkemizi ve dünyayı nasıl gördüğümüzü anlatmaya çalıştık, yapılan faaliyetleri aktarıp takip eden aylarda yapılacak faaliyetler hakkında ön bilgilendirme yaptık. Format, içerik ve kapsam olarak bir noktaya ulaştığımıza inanıyoruz, önümüzdeki aydan sonra bir editör değişikliği sonrası ayrıca yapılacak görsel iyileştirmelerle aydabir yoluna devam edecek.

Dünya genelinde gıda güvenliğine yönelik kuşkuların arttığı, teknolojik gelişmelerden özellikle Yapay Zeka konusunda hareketliliğin yaşandığı, değişik coğrafyalarda egemenlerin güç sahibi olmak adına yaptıkları hamlelerin tırmandığı, diğer yandan ise bu coğrafyalarda yaşayanların kan ve gözyaşı ile yan yana yaşadıkları bir yıl oldu. Yıldızlararası gök cismi 3I/Atlas’ın güneş sisteminden çıkış rotasında ilerlemesiyle yarattığı heyecan sönerken, özellikle nadir toprak elementleri konusu teknolojik, jeopolitik ve stratejik olarak emperyalist histeriler bağlamında gündemde önemli bir yer tuttu.

Yılın son ayına girerken dünyada ve Türkiye’de siyasal, hukuki, ekonomik ve teknolojik gündemler kendisine yer buluyor. Yıl boyunca uluslararası düzlemde özellikle Kafkaslar ve Ortadoğu’da seyreden yüksek tansiyon Aralık ayında da düşmedi. İsrail’in ABD destekli katliam ve soykırım uygulamaları devam ederken, uluslararası güçler Suriye içinde durağanlık sağlayamadı aksine zaman zaman sıcak çatışmalar yaşandı. Suriyede alevi azınlığa yönelik baskı ve katliam haberleri de basına yansıdı. İsrail Somali’nin Somaliland bölgesinin bağımsızlığını tanıyarak Filistin politikaları hakkında bazı ipuçları verdi.

Yapay Zekâ 2022 yılında yaptığı atak sonrası bu yıl gerilemese de hızını bir miktar kaybetmişti; son zamanlarda yeni bir yapay zekâ teknolojileri dalgasına tanık oluyoruz. Ancak yapay zekâ teknolojilerinin yaygın kullanımının soru sormak ve (yeterli olmasa bile) cevap almak olduğunu, ileri düzey ve teknolojik kullanımların ise oldukça sınırlı olduğunu söyleyebiliriz. Bu konuda teknolojik gelişmeler hızlı olsa da sosyal farkındalık, etik ve olumsuzlukları konusunda gidilmesi gereken yol çok fazladır.

ABD başkanının inişli çıkışlı ve genellikle dünyanın geri kalanını yok sayan bakış açısıyla kimi zaman savaş tehditleri savuran, kimi zaman ara buluculuğa soyunan ama her halükarda medya görünürlüğü uğruna megalomanisini de tatmin etmeye çalışan tavırlarını gözlemledik. İsrail’in soykırım niteliğindeki katliamlarına göz yummanın ötesinde açık destek verirken etrafına dizdiği ülkelerin yönetimlerinin anti-demokratlığı konusunda ise dili lâl. Venezüella’nın petrol yataklarına göz diken ama bunu uyuşturucu ile gizlemeye çalışan ABD, kendi toprakları dışındaki yer altı ve yer üstü doğal kaynakları ve stratejik konumları Amerikan çıkarları çerçevesinde algılamak ve dayatmak konusunda ısrarlı. Ukrayna-Rusya savaşında Avrupa ve ABD arasında avantajlı köşe arayışındaki Ukrayna ile herkese meydan okuyan Rusya’nın masada sözlü sahada füzeli-dronlu savaşları sürüyor. Suriye’de oluşturulan eski cihadist yeni müttefik yönetimi parlatma ve dünya genelinde meşrulaştırma çalışmalarına paralel olarak Suriye içindeki kararsız ve belirsiz durum sürüyor. ABD ile Çin arasındaki ekonomik ve teknolojik rekabet de zaman zaman görünür olmakla birlikte görünür olmadığı zamanlarda da hamle hazırlığı yapıldığını hissediyoruz. Zaman zaman üçüncü dünya savaşından söz edenler olsa da aslında böyle bir paylaşım savaşı coğrafyaları emperyalist çıkarlara göre şekillendirme, yeraltı kaynaklarını tehdit yoluyla pişkince isteme, uzun menzilli füze veya nükleer tehditler yoluyla zaten sürmektedir. Son tahlilde geleneksel askeri yöntemler yerine ekonomik yaptırımlar, siber saldırılar, teknolojik yollar ve gerektiğinde vekâlet güçler kullanılarak yapılan bu çok katmanlı savaşların özü itibariyle insanlık tarihindeki diğer savaşlardan farkı yoktur.

Türkiye ise, bir yandan stratejik ve jeopolitik hamlelerin yapıldığı sıcak bölgelerin tam ortasında bulunmakta, diğer yandan halen kamuoyunca sonuçları kestirilemeyen dış parametrelerle çok sıkı bağlantılı olan “süreç”i yönetmeye çalışmaktadır. İçerideki uzlaşmayı sağlamak ve toplumu ikna etmek amacıyla oluşturulan komisyonun adındaki kelimelerin altının doldurulamadığı, “demokrasi” kavramının komisyon adı dışında lafının bile edilmediği garip bir döneme şahit oluyoruz. Ayrıca bir de herkesin yakından takip ettiği, toplumu ikna edemeyen yerel yönetimlere dönük operasyonlar, ünlülere yönelik operasyonlar ve bahis konusunda süren operasyon dalgaları var. Bütün bu gündemler, ne merkezi ve yerel idarelerde şeffaflık sağlamakta, ne de geniş halk yığınlarının gittikçe artan ekonomik sorunlarına çare olabilmekte; dahası politik muhalefet örgütleri dışında basına, öğrenci gençliğe, işçilere, işçi örgütlenmelerine ve yaşam savunucularına karşı sürekli bir gözdağı ve yargı üzerinden korku salma anlayışının olağanlaştırılmasına tanıklık ediyoruz.

Özetle, günümüzün baskıcı ve otoriter yönetimleri tarafından temsili demokrasinin bile fazla göründüğü ve gittikçe otoriterleşen yönetimlerin pohpohlanması yoluyla demokrasi, insan hakları, adalet, eşitlik gibi kavramların yerine güce tapmanın ve biat etmenin ikame edildiğini, ne yazık ki, yakın gelecekte daha bu olumsuzlukları fazla göreceğe benziyoruz.