Yılın son ayına girerken dünyada ve Türkiye’de siyasal, hukuki, ekonomik ve teknolojik gündemler kendisine yer buluyor.

Yapay Zekâ 2022 yılında yaptığı atak sonrası bu yıl gerilemese de hızını bir miktar kaybetmişti; son zamanlarda yeni bir yapay zekâ teknolojileri dalgasına tanık oluyoruz. Ancak yapay zekâ teknolojilerinin yaygın kullanımının soru sormak ve (yeterli olmasa bile) cevap almak olduğunu, ileri düzey ve teknolojik kullanımların ise oldukça sınırlı olduğunu söyleyebiliriz.

ABD başkanının inişli çıkışlı ve genellikle dünyanın geri kalanını yok sayan bakış açısıyla kimi zaman savaş tehditleri savuran, kimi zaman ara buluculuğa soyunan ama her halükarda medya görünürlüğü uğruna megalomanisini de tatmin etmeye çalışan tavırlarını gözlemliyoruz. İsrail’in soykırım niteliğindeki katliamlarına göz yummanın ötesinde açık destek verirken etrafına dizdiği ülkelerin yönetimlerinin anti-demokratlığı konusunda dili lâl. Venezüella’nın petrol yataklarına göz diken ama bunu uyuşturucu ile gizlemeye çalışan ABD, kendi toprakları dışındaki yer altı ve yer üstü doğal kaynakları ve stratejik konumları Amerikan çıkarları çerçevesinde algılamak ve dayatmak konusunda ısrarlı. Ukrayna-Rusya savaşında Avrupa ve ABD arasında avantajlı köşe arayışındaki Ukrayna ile herkese meydan okuyan Rusya’nın masada sözlü sahada füzeli savaşları sürüyor. Suriye’de oluşturulan eski cihadist yeni müttefik yönetimi parlatma ve dünya genelinde meşrulaştırma çalışmalarına paralel olarak Suriye içindeki kararsız ve belirsiz durum sürüyor. ABD ile Çin arasındaki ekonomik ve teknolojik rekabet de zaman zaman görünür olmakla birlikte görünür olmadığı zamanlarda da hamle hazırlığı yapıldığını hissediyoruz. Zaman zaman üçüncü dünya savaşından söz edenler olsa da aslında böyle bir paylaşım savaşı coğrafyaları emperyalist çıkarlara göre şekillendirme, yeraltı kaynaklarını tehdit yoluyla pişkince isteme, uzun menzilli füze veya nükleer tehditler yoluyla zaten sürmektedir. Son tahlilde geleneksel askeri yöntemler yerine ekonomik, siber saldırılar, teknolojik yollar ve gerektiğinde vekâlet güçler kullanılarak yapılan bu çok katmanlı savaşların insanlık tarihindeki diğer savaşlardan farkı yoktur.

Türkiye ise, bir yandan stratejik ve jeopolitik hamlelerin yapıldığı sıcak bölgelerin tam arasında bulunmakta, diğer yandan halen kamuoyunca sonuçları kestirilemeyen “süreç”i yönetmeye çalışmaktadır. İçerideki uzlaşmayı sağlamak ve toplumu ikna etmek amacıyla oluşturulan komisyonun adındaki bazı kelimelerin altının doldurulamadığı, “demokrasi” kavramının komisyon adı dışında lafının bile edilmediği garip bir döneme şahit oluyoruz. Ayrıca bir de herkesin yakından takip ettiği, toplumu ikna edemeyen yerel yönetimlere dönük operasyon dalgası var. Bütün bu gündemler, ne merkezi ve yerel idarelerde şeffaflık sağlamakta, ne de geniş halk yığınlarının gittikçe artan ekonomik sorunlarına çare olabilmekte; dahası politik muhalefet örgütleri dışında basına, öğrenci gençliğe, işçilere, işçi örgütlenmelerine ve yaşam savunucularına karşı sürekli bir gözdağı ve yargı üzerinden korku salma anlayışının olağanlaşmasına yol açmaktadır.

Özetle, günümüzün baskıcı ve otoriter yönetimleri tarafından temsili demokrasinin bile fazla göründüğü ve gittikçe otoriterleşen yönetimlerin pohpohlanması yoluyla demokrasi, insan hakları, adalet, eşitlik gibi kavramların yerine güce tapmanın ve biat etmenin ikame edildiğini, ne yazık ki, yakın gelecekte daha fazla anlayacağa benziyoruz.